201706.13
6

Nowy rozdział w stosunkach chińsko-amerykańskich

Po zdumiewającej decyzji Donald Trumpa o wycofaniu Stanów Zjednoczonych z paryskich porozumień klimatycznych z 2015 r., na rolę lidera w tym względzie wyrastają Chiny, które przejęły inicjatywę, przekierowując kanał współpracy politycznej z poziomu rządu federalnego w Waszyngtonie na szczebel administracji stanowej jako podmiotu właściwego do współdziałania z Państwem Środka w walce z globalnym ociepleniem.  Przebywający z tygodniową wizyta w Chinach, gubernator Kalifornii Jerry Brown określił decyzję amerykańskiego prezydenta jako ,,szaloną”, przyrównując grozę konsekwencji zmian klimatycznych do faszyzmu w czasie drugiej wojny światowej.

Z kolei Donald Trump bagatelizuje problem zmian klimatycznych od lat. W 2012 r. zadeklarował na twitterze, że koncepcja globalnego ocieplenia została stworzona przez, i dla Chińczyków aby pozbawić amerykański wytwórców konkurencyjności. Wbrew podobnym opiniom, współpraca kalifornijsko-chińska w dziedzinie przeciwdziałania zmianom klimatycznym trwa od ponad dekady, w czasie której strony zawarły szereg umów dotyczących współpracy politycznej, naukowej i wymiany doświadczeń.  W 2013 r. najludniejszy i najbogatszy stan USA zawarł umowę z Ministerstwem Handlu ChRL oraz został pierwszą jednostką subnarodową, która podpisała porozumienie klimatyczne z chińskim organem regulacyjnym, a dwa lata później wraz z Badenią-Wirtembergią oraz dwiema chińskimi prowincjami: Syczuanem i Jiangsu utworzyły Under2 Coaliton, której członkowie skupiają obecnie w swoim zasięgu 16% światowej populacji i 39% globalnego PKB. I to właśnie stolice obu prowincji: Chengdu i Nankin, gubernator Brown odwiedził przed przyjazdem na rozmowy do stolicy Chin. W Chengdu amerykański gubernator rozmawiał z sekretarzem KPCh Wang Dongmingiem i wziął udział w uroczystej ceremonii ustanowienia syczuańsko-kalifornijskiej współpracy partnerskiej, podczas której podkreślił znaczenie współdziałania na poziomie lokalnym: obserwując wiele problemów na świecie, ogrom napięć i zamętu, widzę rosnące znaczenie takich partnerstw jakie budujemy.

Zarówno w Syczuanie, jak i Jiangsu, amerykański polityk eksponował korzyści, które jego stan czerpie z partnerstwa z Chinami w dziedzinie produkcji czystej energii. Kalifornia przy pomocy chińskich firm i chińskiego rządu zamierza rozwijać produkcję akumulatorów i samochodów elektrycznych oraz wprowadzić na swoje drogi od 4 do 5 milionów pojazdów elektrycznych do 2030 r. Drugą ważną deklaracją ze strony Browna jest chęć zaangażowania chińskich firm w budowę kolei dużych prędkości między San Francisco i Los Angeles – pomysł, który na szczeblu centralnym w Waszyngtonie nie wzbudzał do tej pory entuzjazmu.

Po wizycie w Chengdu i Nankinie amerykański gubernator udał się do Pekinu, gdzie wziął udział w forum poświęconemu energii odnawialnej i spotkał się z przewodniczącym Xi Jinpingiem. Chiński przywódca zachęcał Browna aby stan Kalifornia odgrywał większą rolę w promowaniu współpracy między Chinami i Stanami Zjednoczonymi. 79-letni Brown nie omieszkał przy tym podkreślić swojej znajomości z ojcem obecnego przewodniczącego ChRL, Xi Zhongxunem, którego miał przyjąć w 1978 r. [w rzeczywistości chodzi prawdopodobnie o 1980 r.]

Według informacji chińskiego MSZ, Brown na spotkaniu z Xi Jinpingiem nie mówił o relacjach amerykańsko-chińskich, ale o stanie Kalifornia, który szanuje „tradycyjną przyjaźń z Chinami”, będąc od lat oddanym sprawie aktywnego dialogu i współpracy z chińskimi rządami lokalnymi. Brown komplementował również osobno Xi Jinpinga, wyrażając głębokie uznanie dla jego wystąpienia w czasie tegorocznego Światowego Forum Ekonomicznego w Davos. Warto przypomnieć, że szwajcarskie przemówienie chińskiego przywódcy zawierało mnóstwo, jakkolwiek umiejętnie ubranych w metaforyczny język, uwag pod adresem Donalda Trumpa i jego protekcjonistycznej polityki.

Takie rozłożenie akcentów sugeruje zwiększenie roli i rangi współpracy subnarodowej, dzięki której podmioty polityczne mogą omijać szczebel centralny w prowadzeniu polityki nie tylko z innymi regionami zagranicznymi, ale również z najwyższym szczeblem decyzyjnym konkurencyjnego mocarstwa. W tym przypadku władze Kalifornii przejęły inicjatywę reprezentowania Stanów Zjednoczonych w kontaktach z rządem w Pekinie w dziedzinie produkcji energii odnawialnej i walki z zmianami klimatycznymi, z pominięciem, a nawet wbrew stanowisku administracji w Białym Domu. To historyczna decyzja, potwierdzająca rosnące znaczenie dyplomacji lokalnej w stosunkach międzynarodowych.