201911.26
1

FocusOSA #119: Relacje Japonia-EŚW

Podczas gdy Japonia i Unia Europejska dopiero rozpoczynają współpracę infrastrukturalną, Chiny otwierają nowe połączenia z Europą. We wrześniu 2019 roku doszło do sprecyzowania współpracy infrastrukturalnej pomiędzy Japonią a Unią Europejską. Inicjatywa “EU-Asia Connectivity” zakłada realizację wspólnych projektów infrastrukturalnych, transportowych oraz cyfrowych. Władze w Brukseli planują wsparcie projektów o wartości 65 miliardów USD. W połączeniu z kwotą 110 miliardów USD zaproponowaną przez Japonię w ramach programu “Quality Infrastructure Initiative”, nowa platforma współpracy może przyciągnąć zainteresowanie zagranicznych odbiorców. Inicjatywa ma skupić się na inwestycjach na terenie Bałkanów Zachodnich, Europy Wschodniej, Azji Centralnej, Indo-Pacyfiku oraz Afryki. Wspólnymi mianownikami współpracy inwestycyjnej mają być nacisk na promowanie projektów zrównoważonych finansowo, które nie prowadzą do nadmiernego zadłużania państw przyjmujących inwestycje oraz realizacja projektów infrastrukturalnych “wysokiej jakości”.

W warstwie deklaratywnej cele Tokio i Brukseli wydają się zbieżne, lecz największą przeszkodą może okazać się brak doświadczenia w realizacji wspólnych projektów inwestycyjnych. Co więcej, o ile Japonia posiada już bogate doświadczenia w realizacji współpracy infrastrukturalnej ze Stanami Zjednoczonymi, Australią i Indiami czy inwestycjach w Azji Południwo-Wschodniej, doświadczenia z Unią Europejską ograniczają się do aktywności w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Współpraca Japonii i UE jest bez wątpienia próbą odpowiedzi na wzrost znaczenia Chin realizujących projekt BRI. Czy współpraca ta ma szanse powodzenia? Podczas gdy Tokio i Bruksela dopiero omawiają realizację konkretnych projektów infrastrukturalnych, władze w Pekinie dywersyfikują połączenia z Europą. W listopadzie do Ankary przyjechał pierwszy pociąg towarowy, biegnący nowym szlakiem łączącym Chiny z Europą Środkową. ­Nowe połączenie z miasta Xi’an biegnie przez Baku, Tbilisi, Ankarę, Belgrad, Budapeszt, Bratysławę aż do Pragi. Uruchomienie południowej drogi kolejowej pozwala chińskim transportom na ominięcie Rosji ale wymusza większe zaangażowanie w przestrzeni kaukazkiej. Co ciekawe budowę jednego z kluczowych etapów połączenia, czyli podziemnego tunelu biegnącego przez Bosfor, zrealizowało japońskie konsorcjum kierowane przez firmę Taisei. Japońska Agencja Współpracy Międzynarodowej zainwestowała w projekt prawie 1,9 miliarda USD.

Wyraźna przewaga ChRL nie oznacza jednak, że efekty współpracy Japonii z Brukselą nie będą miały znaczącej siły oddziaływania. Po pierwsze ogłoszenie nowego projektu współpracy infrastrukturalnej powinno zostać wykorzystane do promocji istniejących inwestycji japońskich w Europie (w szczególności w EŚW i na Bałkanach) oraz alternatywy finansowej dla pożyczek chińskich. Po drugie, utworzenie wspólnej narracji krytykującej chińską aktywność infrastrukturalną skłania władze w Pekinie do modyfikacji projektów realizowanych w ramach BRI. Podczas drugiego forum Pasa i Szlaku zorganizowanego w kwietniu 2019 roku sekretarz Xi Jinping wielokrotnie odwoływał się do wysokiej jakości oraz zrównoważonego charakteru projektów inwestycyjnych. W tym samym czasie, chińskie Ministerstwo Finansów przedstawiło zasady Systemu Zrównoważonego Zadłużenia państw korzystających ze wsparcia w ramach BRI.