201905.02
1

FocusOSA #84: Relacje Japonia-EŚW

Pod koniec kwietnia premier Japonii w Bratysławie spotkał się z przywódcami Grupy Wyszehradzkiej. W ramach wizyty zorganizowano również dwustronne spotkania z premierami Republiki Czech i Polski. Administracji Abe zależy na poparciu państw europejskich dla otwarcia rozmów z reżimem w Korei Północnej, dotyczących uprowadzonych japońskich obywateli. W ramach formatu V4 potwierdzono chęć rozwijania współpracy dotyczącej Bałkanów Zachodnich. Przywódcy omówili również plany wzrostu wymiany gospodarczej w związku z wejściem w życie Partnerstwa Gospodarczego pomiędzy Unią Europejską a Japonią.

Warto podkreślić, że była to pierwsza wizyta premiera Abe na Słowacji. Rozmowy z szefem słowackiego rządu Peterem Pellegrinim dotyczyły głównie relacji handlowych. W celu intensyfikacji japońskich inwestycji w tym kraju Japońska Organizacja Handlu Zagranicznego (JETRO) zorganizuje misję gospodarczą. Obecnie na Słowacji działają 63 japońskie firmy, które zatrudniają ok. 13 000 pracowników. Kolejnym krokiem na drodze polepszenia współpracy gospodarczej ma być podpisanie w lipcu porozumienia dotyczącego systemu ubezpieczeń społecznych, co znacznie ułatwi procedury wypłaty emerytur i świadczeń dla delegowanych pracowników.

Głównym tematem rozmowy z premierem Czech Andrejem Babišem była współpraca gospodarcza w ramach umowy gospodarczej Japonia-UE. Premier Czech weźmie udział w uroczystościach związanych z objęciem tronu przez księcia Naruhito na początku maja. Spotkanie z premierem Mateuszem Morawieckim dotyczyło głównie rozwoju współpracy strategicznej i gospodarczej, oraz setnej rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską a Japonią. Współpraca gospodarcza pomiędzy państwami rozwija się dobrze. Roczna wartość japońskich inwestycji przekracza 880 milionów USD. Obecnie ponad 300 japońskich firm inwestuje w Polsce. Premier Mateusz Morawiecki wspomniał o kilku nowych inwestycjach, które mają zostać sfinalizowane w najbliższym czasie. Zgodnie z planem wdrożenia partnerstwa strategicznego współpraca dwustronna obejmuje również nowe obszary takie jak współpraca w sektorze energetycznym i elektromobilności. Polski przewoźnik LOT ma również zwiększyć liczbę bezpośrednich lotów do Japonii.

Premier Węgier Viktor Orban nie wziął udziału w szczycie, ponieważ w tym samym czasie uczestniczył w Forum Pasa i Szlaku zorganizowanym w Pekinie. Rząd w Budapeszcie był reprezentowany przez wicepremiera Mihala Varge. Węgry wykazują największe zainteresowanie chińskimi inwestycjami. Pomimo podejrzeń kierowanych pod adresem koncernu Huawei rząd Wiktora Orbana rozwija współpracę z Chinami w zakresie budowy sieci komunikacyjnej 5G. Podążając tropem spekulacji prasowych prochińskie nastawienie węgierskiego rządu jest na tyle silne, że miało doprowadzić do zablokowania ostatniego szczytu V4-Japonia, na którym nie podpisano wspólnej deklaracji.

Wygląda na to, że obecna odsłona szczytu miała również wyraźny charakter antychiński. Premier Abe zaproponował przywódcom V4 udział w inicjatywie, która ma być japońską alternatywą dla chińskiego projektu Pasa i Szlaku (Belt and Road Initiative – BRI). Japonia promuje własny projekt infrastrukturalny, pod hasłem inwestycji „wysokiej jakości” (quality infrastructure investment), sugerując jednocześnie, że współpraca z Chinami może nie obejmować niezbędnych standardów. Japońska strategia jest zestawiana z ideą promowania otwartego systemu handlu i inwestycji opartych na przejrzystych zasadach. Japońskie i chińskie koncerny coraz częściej rywalizują o dostęp do zagranicznych projektów infrastrukturalnych. Projekty inwestycyjne promowane przez władze w Tokio mają uwzględniać szereg czynników takich jak: nacisk na zrównoważony rozwój, bezpieczeństwo i gwarancja realizacji oraz promowanie projektów, które nie powodują nadmiernego zadłużania państw przyjmujących inwestycje. Japoński projekt o łącznej wartości 110 miliardów USD nie przykuwa tak wielkiej uwagi międzynarodowej, jednakże jego warunki mogą okazać się korzystniejsze niż w programie chińskim. BRI ma objąć swoim zasięgiem ponad 60 państw w tym wszystkich członków V4, lecz wyższe oprocentowanie pożyczek może doprowadzić państwa przyjmujące do pułapki kredytowej.