201903.01
3

FocusOSA #71: Relacje Japonia-EŚW

Tuż przed rozpoczęciem szczytu klimatycznego w Katowicach (COP 24) Ministerstwo Energii opublikowało wstępny Projekt Polskiej Strategii Energetycznej, który zakłada między innymi utrzymanie produkcji energii elektrycznej z węgla na poziomie 60% (obecnie ok. 80%), a co za tym idzie ochronę polskiego przemysłu wydobywczego. Pomimo planów zmniejszenia udziału węgla w polskim koszyku energetycznym, utrzymanie spalania na tak wysokim poziomie naturalnie wywołały negatywne reakcje ze strony znacznej części uczestników konferencji. Japońskie propozycje podczas COP24 również spotkały się z falą krytyki w związku z planami zwiększenia eksportu technologii węglowych. Głównym tematem negocjacji podczas szczytu w Katowicach było ustalenie zasad osiągnięcia założeń Porozumienia Paryskiego, w tym dopuszczalnych metod redukcji emisji gazów cieplarnianych. Konferencja pokazała znaczne różnice w strategiach zmniejszenia poziomu emisji. Japonia jest jednym z ostatnich członków OECD, który do tej pory nie przedstawił szczegółowego planu obniżenia poziomu CO2. Nie był to jedyny powód krytyki pod adresem rządu w Tokio. Japońska Rada ds. Strategii Rozwoju, odpowiedzialna za przygotowanie planu redukcyjnego w porozumieniu z Japońską Federacją Biznesu oświadczyła, że jednym z elementów osiągnięcia założeń Porozumienia Paryskiego będzie promowanie niskoemisyjnych rozwiązań w zagranicznych projektach inwestycyjnych Japonii. Przedstawiciele japońskiego sektora produkcji energii elektrycznej na liście proponowanych rozwiązań eksportowych umieścili wydajne elektrociepłownie węglowe, które pomimo zwiększonej wydajności, produkują znaczne ilości CO2. Przez część uczestników konferencji w Katowicach rozwiązanie to zostało określone jako sprzeczne z założeniami Porozumienia Paryskiego.

Pomimo międzynarodowej krytyki japońskie Ministerstwo Gospodarki, Handlu i Przemysłu aktywnie lobbuje utrzymanie eksportu wydajnych elektrociepłowni wewnątrz japońskiej Rady ds. Strategii Rozwoju. Wysoki udział węgla w polskim sektorze energetycznym oraz strategia eksportu technologii „czystego węgla” promowana przez rząd w Tokio są postrzegane jako płaszczyzna potencjalnej współpracy. Od 2013 roku przy współpracy Ambasady Japonii, Japońskiej Organizacji Handlu Zagranicznego (JETRO) oraz Ministerstwa Energii w Polsce organizowane są cykliczne seminaria poświęcone tzw. „czystym” technologiom spalania węgla (Clean Coal Technologies), czyli rozwiązaniom oferującym zwiększenie efektywności energetycznej elektrociepłowni zasilanych węglem lub zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych powstałych w procesie spalania węgla. Wygląda na to, że w 2019 roku współpraca naukowa i proces konsultacji ma większe szanse na uzyskanie wymiaru praktycznego. Podczas IV Polsko-Japońskiego Seminarium Czystego Węgla, które odbyło się 15 lutego 2019 roku w Warszawie Wiceminister energii Tomasz Dąbrowski i Zastępca Komisarza w Ministerstwie Handlu i Przemysłu Japonii Taketani Atsushi podpisali Memorandum o Współpracy w zakresie Czystych Technologii Węglowych. Memorandum określa ramy współpracy w zakresie rozwoju „czystych” technologii węglowych. Polskie Ministerstwo Energii jest szczególnie zainteresowane wydajnymi elektrociepłowniami, opartymi na technologii bloku gazowo-parowego ze zintegrowanym zgazowaniem paliwa (IGCC). Rozwiązanie to zapewnia zwiększenie wydajności elektrociepłowni o 45-55%. Podczas seminarium zaprezentowano również założenia polskiej i japońskiej strategii energetycznej oraz podsumowano szczyt COP24 w Katowicach.

Podpisanie memorandum jest kolejnym krokiem we współpracy energetycznej pomiędzy Polską a Japonią, która obejmuje coraz więcej obszarów. Japończycy są zaangażowani w proces konsultacji dotyczący budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, czego przykładem było zorganizowane w styczniu 2019 roku seminarium poświęcone reaktorom wysokotemperaturowym HTGR (w ramach, którego również podpisano umowę o współpracy dwustronnej) oraz zorganizowana w lutym 2019r. kolejna wizyta studyjna w Japonii polskich ekspertów i przedstawicieli Ministerstwa Energii, której celem jest poznanie rozwiązań japońskiego sektora jądrowego. Japońskie firmy oraz ośrodki badawcze uczestniczą w projektach budowy polskich magazynów energii, w tym magazynu energii elektrycznej grupy Energa pod Pruszczem Gdańskim, którego budowę rozpoczęto na początku lutego 2019r. Japonia i Polska rozwijają również współpracę w zakresie energetyki wodorowej, dzięki przystąpieniu Polski do promowanego przez Japonię porozumienia zmierzającego do stworzenia globalnej sieci dostaw wodoru i zmniejszenia jego cen rynkowych.