201812.19
3

FocusOSA #56: Polityka w ASEAN

Najważniejszym wydarzeniem ostatnich tygodni było 4. spotkanie ministrów spraw zagranicznych państw współpracujących w ramach regionu Lancang-Mekong, które odbyło się w Laosie. Stronę chińską reprezentował Minister Spraw Zagranicznych i Radca Stanu – Wang Yi, który zaapelował do pozostałcych pięciu państw tj. Birmy, Laosu, Tajlandii, Wietnamu i Kambodży do przyspieszenia prac nad budową Szlaku Ekonomicznego Lancang-Mekong. Chiński minister przedstawił pięciopunktowy plan, który zakłada rozbudowę subregionalnych łańcuchów przemysłowych, nowe projekty infrastrukturalne w głównych miastach przemysłowych, wzmocnienie infrastruktury cyfrowej i zdolności innowacyjnych, zwiększenie wysiłków na rzecz ochrony środowiska poprzez właściwe wykorzystanie zasobów wodnych, a także ułatwienie procedur dotyczących przepływu towarów, usług i zasobów ludzkich.

Na szczególną uwagę zasługuje spotkanie Wang Yi z wicepremierem i ministrem spraw zagranicznych Wietnamu – Pham Binh Minh, do którego doszło w ramach szczytu w Laosie. Ministrowie obu państw poruszyli między innymi temat związany z właściwym zarządzaniem kwestiami morskimi. Zarówno Chiny jak i Wietnam są stronami w sporze o terytoria na Morzu Południowochińskim, dlatego jest to niezwykle ważna kwestia, mająca wpływ na stabilność w regionie. W połowie listopada prezydent ChRL – Xi Jinping podczas swojej wizyty na Filipinach podpisał z Rodrigo Duterte kilkanaście umów, wśród których znalazło się porozumienie o wspólnym wydobyciu surowców naturalnych z wyłącznej strefy ekonomicznej Filipin. Zgodnie z najnowszymi doniesieniami, najprawdopodobniej zostanie powołany komitet sterujący składający się z przedstawicieli obu państw, który będzie odpowiedzialny za nadzór wydobycia surowców naturalnych. W projekcie po stronie chińskiej ma wziąć udział państwowa spółka China National Oil Offshore Corp. Filipiński minister ds. energii – Alfonso Cusi, poinformował również, że oprócz porozumienia w sprawie wspólnego wydobycia gazu i ropy naftowej podpisano też protokół, na mocy którego strony zwiększą współpracę energetyczną. Mimo tego, że szczegóły umowy nie są dokładnie znane, a filipińska konstytucja w obecnej formie zabrania wydobycia surowców przez obce państwo, to jest to ważny sygnał dla pozostałych stron zaangażowanych w spór na Morzu Południowochińskim.

Kilka dni przed wizytą Xi Jinpinga na Filipinach odbył się 21. Szczyt ASEAN+1 (Chiny) w Singapurze, na którym premier ChRL – Li Keqiang ogłosił, iż Kodeks Postępowania w sprawie Morza Południowochińskiego zostanie ukończony w ciągu trzech najbliższych lat. Jest to kolejna kluczowa informacja, zwłaszcza dla takich państw jak Filipiny, Wietnam czy Malezja, które oprócz Chin posiadają największe roszczenia na tym akwenie. Pierwsza wersja kodeksu została opracowana w 1992 roku, ale została zignorowana przez Pekin. Dekadę później przyjęto Deklarację Postępowania, będącą jedynie niewiążącym dokumentem. Przez kilkanaście lat nie było żadnych znaczących postępów jeżeli chodzi o ostateczną wersję Kodeksu Postępowania, jednak w ciągu ostatnich dwóch lat można zauważyć znaczne przyspieszenie prac na forum ASEAN+1. Może to mieć związek z wyraźną zmianą stosunków na linii Manila-Pekin od 2016 roku kiedy urząd prezydenta objął Rodrigo Duterte, który całkowicie zmienił politykę zagraniczną Filipin. Skupił się on bowiem na wzmocnieniu relacji z ChRL kosztem stosunków ze Stanami Zjednoczonymi, które były do tej pory głównym partnerem Filipin. Termin trzech lat na ostateczne opracowanie Kodeksu Postępowania, który wyznaczył premier ChRL na ostatnim szczycie w Singapurze może być ściśle związany z prezydenturą Rodrigo Duterte, która zgodnie z konstytucją zakończy się w czerwcu 2022 roku. Dzięki takiemu terminowi, jak się wydaje rząd w Pekinie będzie mógł liczyć na poparcie Filipin podczas ostatecznych negocjacji nad Kodeksem Postępowania, dzięki czemu zostanie przyjęty w formie najbardziej odpowiadającej interesom ChRL. Ponadto, w ciągu tych trzech lat Chiny mogą wykorzystać porozumienie podpisane z Filipinami o wspólnym wydobyciu surowców naturalnych z dna Morza Południowochińskiego do tego, aby nakłonić pozostałe strony konfliktu do zawarcia podobnych umów, co będzie przykładem chińskiej strategii przedstawionej przez Sun Tzu w Sztuce Wojny – „Osiągnąć sto zwycięstw w stu bitwach nie jest szczytem umiejętności. Szczytem umiejętności jest pokonanie przeciwnika bez walki”.