201811.23
2

FocusOSA #51: Wietnam w EŚW

W połowie października premier Wietnamu Nguyễn Xuân Phúc przebywał z oficjalną wizytą w Europie. Szef wietnamskiego rządu wziął udział w szczycie ASEM, który odbywał się w Brukseli. Podczas spotkania przywódców Europy i Azji Phúc miał możliwość rozmowy z premierem Słowacji Peterem Pellegrinim, szefem rządu w Pradze Andrejem Babišem oraz premierem Węgier Viktorem Orbánem. Przed rozpoczęciem szczytu delegacja wietnamska, spotkała się z polskimi politykami na czele z premierem RP Mateuszem Morawieckim. Szczyt ASEAM zdominowały tematy związane ze skutkami zmian klimatycznych i edukacją. Poruszono również kwestię współpracy gospodarczej w kontekście Umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Wietnamem (EVFTA), którą do dalszych prac zarekomendowała Komisja Europejska. Rząd w Hanoi podpisał również porozumienie o dobrowolnym partnerstwie dotyczące egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w sektorze leśnictwa, które ma na celu ograniczenie wyrębu lasów i importu nielegalnego drewna do krajów Unii.

Doniesienia medialne w związku z domniemanym udziałem Słowacji w porwaniu byłego biznesmena i polityka Trịnh Xuân Thanha, spowodowały, że rząd w Bratysławie zagroził zamrożeniem relacji z Hanoi. Wietnam został poproszony o wyjaśnienie okoliczności uprowadzenia swojego obywatela na terenie Unii Europejskiej. Były szef państwowej spółki PetroVietnam, oskarżony o narażenie przedsiębiorstwa na ogromne straty finansowe, zbiegł do Niemiec w sierpniu 2016 roku. Thanha uprowadzono z Berlina w lipcu 2017 roku i przewieziono przez terytorium Czech i Słowacji. W tym czasie w Bratysławie miała miejsce wizyta Tô Lâma, ministra bezpieczeństwa publicznego Socjalistycznej Republiki Wietnamu. Światło dzienne ujrzała informacja, iż Thanha dołączono do wietnamskiej delegacji i nielegalnie przetransportowano nad terytorium Polski do Hanoi słowackim samolotem rządowym.

Wszystko miało się dziać za zgodą byłego ministra spraw wewnętrznych rządu w Bratysławie Roberta Kaliňáka, który zaprzeczył, że miał jakąkolwiek wiedzę o działaniach służb specjalnych Wietnamu. Po tych doniesieniach Ministerstwo Spraw Zagranicznych Słowacji wydało oświadczenie, w którym krytycznie odniosło się do działań wietnamskiego wywiadu na terenie swojego kraju. Miroslav Lajčák, stojący na czele słowackiego MSZ, ostrzegł, że w razie braku satysfakcjonujących wyjaśnień Słowacja wyciągnie konsekwencje wobec Wietnamu.

W kontekście szczytu ASEM należy zwrócić uwagę, na pozytywną decyzję Komisji Europejskiej odnośnie do dalszego procedowania EVFTA. Ten fakt potwierdza, że zacieśnienie gospodarczej integracji na linii Hanoi-Bruksela będzie wkrótce zrealizowane. Umowa zniesie 99% ceł na towary będące przedmiotem wymiany handlowej między UE a Wietnamem, co otworzy ok. 100 mln rynek na europejskie produkty, w tym z krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Państwa Grupy Wyszehradzkiej zainteresowane są wzmocnieniem kontaktów gospodarczych z Wietnamem i wydaję się, że nawet ostatni zgrzyt dyplomatyczny na linii Hanoi-Bratysława nie powinien diametralnie wpłynąć na stosunki między Wietnamem a Słowacją. W kontekście działań w Europie Środkowej i Wschodniej należy zwrócić uwagę na coraz większą aktywność Rumunii z relacjach z Wietnamem oraz innymi państwami Azji Południowo-Wschodniej. Kluczowym jest tu chęć pozyskania większej liczby pracowników z tego regionu oraz skalę rumuńskich inwestycji  z sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Wietnamie. Na 2019 rok zaplanowana jest wizyta najwyższych władz państwowych w Rumunii, co jest wyraźnym sygnałem ocieplenia relacji na linii Hanoi-Bukareszt. EVFTA otwiera nowy rozdział w historii gospodarczych kontaktów Wietnamu z UE, z tego też względu należy spodziewać się rosnącej liczby wizyt na wysokim szczeblu z krajów G4 w Hanoi oraz wzmożonej obecności wietnamskich polityków w Europie Środkowo-Wschodniej.