201810.26
2

Zapiski z „Ludowego”

24 października „Dziennik Ludowy” w dziale „Teoria” publikuje tekst upamiętniający tegoroczną 40. rocznicę reform podjętych po 1978 r. W tym czasie Xi Jinping odbywa „podróż na Południe Chin”. To samo zrobił Deng Xiaoping w 1992 r., kiedy anonsował otwarcie po Tian’anmenie. Jednak w tekście nie wymienia się autora reform z końca lat 70. Interpretacja tego faktu może być tylko jedna: jedynym liderem Chin jest Xi Jinping.

Uwagę zwraca pierwsza część tekstu nawiązująca do zasad, którym forował ówczesny lider Chin. Po pierwsze partia odżegnała się od dogmatyzmu i opierała swoje działania na zasadach reform Deng Xiaopinga – „poszukujmy prawdy w faktach” oraz „uwalniajmy umysł”. Pierwsza oparta o zasady materializmu sugeruje, aby nie ulegać płonnym nadziejom, że jakiekolwiek ideologiczne zagrywki spowodują wzrost gospodarczy i poprawią warunki materialne. Druga z kolei nakłania do sporu i dyskusji w jaki sposób takie reformy przeprowadzić. Oczywiście z zastrzeżeniem, iż prymat partii jest niepodważalny. Kolejna wskazana zasada nawiązująca do początku reform w 1978 r. to „kiedy przechodzisz przez rzekę dotykaj kamieni” – która z kolei wskazuje na konieczną ostrożność, wyzbycie się romantycznych, okraszonych rewolucyjnym zapałem działań. Na takich właśnie zasadach opiera się sukces ostatnich 40 lat reform w Chinach. Tym samym należy dalej podążać taką ścieżką: testować rozwiązania w mniejszej skali, ograniczać ryzyko, od spraw prostych przechodzić do trudniejszych. Tekst kończy się nawiązaniem do Engelsa, który uznaje Marksa nie jako dogmatyka, ale teoretyka działającego praktycznie, dostosowującego się do sytuacji. Polemika z powyższym może jest zasadna, ale większego sensu nie ma, gdyż nie o to tu chodzi. Tekst ukazuje się w konkretnym kontekście wojny handlowej ze Stanami Zjednoczonymi, która spowoduje spowolnienie gospodarcze, odpływ kapitału zagranicznego, rosnące bezrobocie, co z kolei podważy legitymizację władzy, opartą na materialnym dobrobycie społeczeństwa. Do tego dochodzą dyskusje wewnątrz Chin, kreowane m.in. przez Hu Anganga (profesora czołowego uniwersytetu w Chinach – Qinghua) a podkreślające wygraną konfrontację ze Stanami Zjednoczonymi.

Odnosząc się do kwestii spraw wewnętrznych należy wskazać, że tekst publikowany jest w czasie „podróży na południe” przewodniczącego Xi Jinpinga. Tu, oprócz dość hucznego otwarcia mostu łączącego Hongkong-Makau-Zhuhai, przewodniczący odbywa wizytę gospodarską w firmach z branży high-tech, w tym m.in. w laboratorium Gree Electric. Wzywa do „pewności siebie” oraz udoskonaleń technicznych i postępu technologicznego jako gwaranta rozwoju silnego państwa. Jednak pojawia się też wątek związany z ograniczającym się polem współpracy międzynarodowej. Xi Jinping wzywa do „polegania na własnych siłach” jako modelu mającego zapewnić dalszy rozwój. W teorii zamyka to drogę do ustępstw w relacjach gospodarczych z Zachodem. W praktyce jednak Chiny, chcąc utrzymać w miarę stabilny wzrost gospodarczy a tym samym stabilizację społeczną, podążą drogą Deng Xiaopinga i cofną się dwa kroki do tytułu.