201803.12
5

FocusOSA #23: Działania Chin na Bałkanach

W stosunkach Chin z państwami Półwyspu Bałkańskiego należy zwrócić szczególną uwagę na  kwestie: 1. agresywnej polityki inwestycyjnej Chin w miastach portowych państw Europy Południowej; 2. wzmożonej aktywności dyplomatycznej władz UE w kwestie rozwiązania konfliktów między państwami Bałkanów; 3. zwiększenia ilości inwestycji infrastrukturalnych w Bośni i Hercegowinie podejmowanych przez instytucje europejskie.

Co raz większą uwagę zwraca aktywność ChRL w kontekście rozbudowy i przejęć europejskich terminali kontenerowych. W ubiegłym  miesiącu COSCO sfinalizowało również przejęcie portu w belgijskim Zeebruge, drugim co do wielkości porcie w kraju. Inwestycje w infrastrukturę portową ze strony Chin są jednym z namacalnych przejawów ambicji Pekinu w celu fizycznego połączenia Chin i Europy drogą morską, drogową oraz kolejową. Akumulacja chińskiego kapitału na europejskim wybrzeżu wpisuje się również w narrację inicjatywy Pasa i Szlaku, ku aprobacie rządzących. Jasnym jest, iż geopolityczne podłoże takiego stanu rzeczy ma na celu zmniejszenie zależności Chin od zewnętrznych czynników oraz zwiększenia chińskich wpływów na świecie – zarówno tych gospodarczych jak i politycznych. Nie trzeba również przypominać, iż jest to symboliczna „wygrana” Chin na arenie międzynarodowej, stanowiąc element zacierający pamięć po XVIII-wiecznym stuleciu upokorzeń zadanych Chinom przez zachodnie mocarstwa. Rosnąca liczba państw Półwyspu Bałkańskiego objętych chińskimi inwestycjami infrastrukturalnymi rodzi poważne obawy w kontekście wcielenia tychże w struktury Unii Europejskiej. Pytaniem otwartym pozostaje kwestia, kiedy rząd w Pekinie zacznie wykorzystywać swą ekonomiczną pozycję w Europie Południowej do zdecydowanych nacisków politycznych. Wystarczy przypomnieć stanowisko Grecji na forum Unii Europejskiej wobec kwestii praw człowieka w Chinach oraz konfliktu na Morzu Południowochińskim po gigantycznej inwestycji w port w Pireusie w 2010 roku.

Problematyka zachodniej część Półwyspu Bałkańskiego wciąż pozostaje jednym z kluczowych zagadnień na forum Unii Europejskiej. Pozytywnym efektem ubocznym wyraźnej ofensywy inwestycyjnej ze strony UE, Chin, USA i Rosji są postępujące inwestycje infrastrukturalne w regionie. Przykładem ostatniej aktywności UE na tym polu jest inwestycja Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju w Bośni i Hercegowinie oraz Republice Serbskiej. Ponad 700 mln EUR zostanie przekazanych na budowę infrastruktury drogowej, która ma być kluczowym wymogiem dla integracji BiH z regionem oraz wzmocnienia więzi gospodarczych z Europą Zachodnią. Oprócz inicjatyw gospodarczych, UE przyjęła również ofensywę polityczną, próbując rozwiązać zagadnienia opóźniające potencjalną akcesję Państw Bałkańskich do UE. Przykładem takich działań są macedońskie starania normalizacji stosunków z Grecją poprzez zmianę nazwy kontrowersyjnego w oczach Greków lotniska im. Aleksandra Wielkiego. Spór o spuściznę historyczną zmusił macedoński rząd do zmiany nazwy portu lotniczego na Międzynarodowe Lotnisko Skopje oraz usunięcia pomnika Aleksandra Wielkiego z głównego placu miasta stołecznego Macedonii. Starania te mają doprowadzić do złagodzenia greckiego stanowiska w sprawie dołączenia Macedonii w struktury UE oraz NATO. Ponadto, ofensywa polityczna dotyczy również rozwiązania kwestii Kosowa. 17 lutego br. Kosowo świętowało dziesięciolecie uzyskania niepodległości od Serbii. Unijny komisarz ds. Europejskiej Polityki Sąsiedztwa i negocjacji akcesyjnych, Johannes Hahn powiedział, iż Serbia będzie musiała osiągnąć i wdrożyć prawnie wiążące porozumienie w sprawie stosunków ze swoją byłą prowincją i poddać się szeregowi reform, jeśli serbski rząd chce przystąpić do wspólnoty europejskiej do 2025 roku. Kosowo obecnie uznawane jest przez 115 krajów, w tym 23 z 28 członków UE, natomiast poważnym problemem Kosowa jest weto sojuszników Serbii – Rosji i Chin w sprawie jego członkostwa w ONZ. Serbski prezydent Aleksandar Vucic w rozmowie z Hahnem stwierdził, iż kompromis można osiągnąć tylko w momencie, gdy obie strony „będą w stanie poświęcić pewne kwestie” na rzecz normalizacji stosunków. Poza tym, wciąż aktualny pozostaje problem otwartych granic z Chorwacją i Bośnią po rozpadzie Jugosławii – kwestia ta również musi zostać uregulowana przed ewentualną akcesją.